De Olyton

Huis De Olyton is een rijksmonument met een geschiedenis die terugreikt tot het begin van de 16e eeuw. De vroegste bekende verwijzing stamt uit 1500, toen het pand werd beschreven als ’t Gasthuyseynde huis, gelegen net buiten de eerste stenen stadspoort. Op deze plek bevond zich destijds een klein gasthuis dat deel uitmaakte van de vroege stedelijke voorzieningen.

Tijdens de grote stadsbrand van 1534 ging het oorspronkelijke gebouw volledig verloren. Alleen de middeleeuwse kelders bleven behouden, en die vormen nog steeds een van de oudste onderdelen van het huidige pand. In documenten uit 1547 wordt opnieuw melding gemaakt van het perceel, dat toen bestond uit meerdere woningen met een achtererf.

Het huidige huis werd gebouwd in 1791 en is sindsdien diverse keren aangepast en uitgebreid. Uit deze perioden zijn verschillende bouwsporen zichtbaar gebleven. Zo stamt de kenmerkende stijlkamer uit de bouwtijd, terwijl in 1812 een koetshuis met hooizolder werd toegevoegd. Twee jaar later kreeg de eigenaar toestemming om op het binnenterrein een lijnzaadschuur en molen te bouwen, bereikbaar via de poort waar paard en wagen konden binnenrijden.

In 1926 kwam het pand in handen van bankier Ch. Laurijssen, die het schonk aan het Bisdom. Dit leidde tot een grote verbouwing waarbij alle latere aanbouwen werden verwijderd. Een omvangrijke restauratie volgde in 1976, waardoor het gebouw zijn huidige vorm kreeg.