Theatermaker Marleen Hendrickx
Marleen groeide op op een boerderij in Rijsbergen. Eerst tussen de koeien, later tussen de aardbeien. “Mijn vader had de hoop dat een van de kinderen het familiebedrijf zou voortzetten. Hij dacht op een gegeven moment zelfs dat we onderweg waren naar een open dag van de Landbouwuniversiteit in Wageningen. Tot hij uitstapte bij de Hogeschool voor de Kunsten in Amsterdam. Ik zie hem daar nog steeds rondlopen, zo van: wat ís dit?"
In beweging
"Ik dacht lange tijd dat ik moest kiezen tussen mijn hoofd en mijn lijf. Pas tijdens mijn opleiding ontdekte ik dat theater juist de plek is waar die twee samenkomen. Je hoofd is in dit vak minstens zo belangrijk. Ik verwerk graag wetenschap en maatschappelijke thema's in mijn voorstellingen, juist omdat theater complexe onderwerpen heel invoelbaar kan maken. Je doorleeft het meer.
Dat komt ook doordat theater live is en je het samen beleeft. Het is een van de weinige plekken waar mensen elkaar nog écht ontmoeten. En dat hebben we nodig, we zijn nu eenmaal groepsdieren. Mensen lopen vaak anders de zaal uit dan ze binnenkwamen. Ze voelen de urgentie, zoeken elkaar op en willen erover doorpraten. Voor mij is dát de kracht van theater. Het opent gesprekken en zet dingen in beweging."
Theater is een van de weinige plekken waar mensen elkaar nog écht ontmoeten
Bevrijding
Jarenlang zweeg Marleen over haar intersekse-zijn. Je kunt maar beter niet vertellen wat je hebt, werd haar voorgehouden. Mensen gaan dat raar vinden. Toen ze zich uiteindelijk tóch uitsprak, gebeurde het tegenovergestelde. "Iedereen reageerde juist heel lief. Het was helemaal niet zo’n ding. Dit moet anders, dacht ik toen. Die geheimhouding moet stoppen.” Vorig jaar danste ze mee op de allereerste intersekse-boot tijdens de Canal Parade in Amsterdam. "Overal stonden mensen te klappen en te juichen. Ik vond het te gek. Een bevrijding ook.”
Kwetsbaar
Enfin, Barbin maakte Marleen samen met productiehuis Bureau Pees. Het is haar tweede theaterstuk over intersekse. Ook in X Y I, onderdeel van haar afstudeerproject, stond het thema centraal. Toch voelt het deze keer anders, kwetsbaarder misschien. “In X Y I liet ik mijn verhaal vertellen door een Google stem, daarmee creëer je toch wat afstand. Enfin Barbin breng en vertel ik echt helemaal zelf.”
"Ik wil dat mensen weten dat er meer is dan alleen man en vrouw. En ik wil dat mensen weten wie Herculine was, dat zij heeft bestaan. Herculine pleegde op haar dertigste zelfmoord, in een wereld die helemaal niet voor haar gemaakt was. Ik vind het echt een bold move dat ze haar verhaal heeft achtergelaten. Alsof ze dacht: ik wil dat jullie weten dat ik besta. Die boodschap wil ik verder vertellen.”
Bij haar eerdere voorstelling wilde Marleen het gesprek met artsen nog bewust op gang brengen. Bij Enfin, Barbin besloot ze dat los te laten. "Ik dacht: fuck it, dit is mijn verhaal. Ik ga het niet zachter maken, alleen maar om de dialoog in stand te houden. Toen ik een mail kreeg van een arts die schreef hoe de voorstelling haar had geraakt, kwam dat dan ook extra binnen. Blijkbaar ontstaat het gesprek juist als je dicht bij jezelf blijft."
Ik heb een soort educatie-drang. Zo van ‘ik vind dat jullie dit moeten weten’
Speeltuin
"Ik vind het heerlijk om dagenlang in m'n uppie in de studio te zijn. Maak van de studio een speeltuin, zei een docent ooit tegen me. En dat doe ik ook, elke dag. Ik kijk waar ik zin in heb, probeer van alles uit. Inspiratie vind ik overal. De lingerie-show van Rihanna bijvoorbeeld, daar zat een beeld in met geschreven tekst over een bloot lichaam. Vet, denk ik dan, daar wil ik iets mee.
Ik speel ook graag met techniek. Soms wil ik iets met een camera, dan weer met een stemvervormer, een keyboard of projecties. Niet als trucje, maar omdat het mijn voorstellingen een extra laag geeft waardoor het verhaal nog meer binnenkomt.”
Pas later schuiven Marleens regisseur en tekstschrijver aan, en wordt het meer teamwork. “Zij komen met ideeën en zien dingen die ik niet zie. 'Hier zit iets in’, zeggen ze dan, terwijl ik dacht dat het niks was. Of andersom, dat ik denk dat ik iets heel grappigs bedacht heb, maar het totaal niet overkomt. Zo ontstaat dan langzaam een lijn."
Breder
“Ik heb een soort educatie-drang. Zo van ‘ik vind dat jullie dit moeten weten’. Soms denk ik dan weleens: met een voorstelling bereik ik misschien 150 mensen per keer. Hoeveel voorstellingen moet ik dan spelen om iedereen te bereiken? Ik geloof ontzettend in live theater als medium. Maar ik ben ook ook benieuwd hoe ik mijn verhalen via andere media kan vertellen. Misschien met een boek. Of een podcast. En hopelijk uiteindelijk ook op internationale podia.”
Zo persoonlijk als Enfin, Barbin is, zo spannend is het ook om ermee op het podium te staan. "Je hebt ergens de illusie dat dat minder wordt naarmate je vaker speelt, maar dat valt toch tegen. Mensen beoordelen wat ik heb gemaakt, maar ook mij als performer. Dat blijft kwetsbaar."
"Ik wilde Herculine symbolisch alsnog een stem én de viering geven die ze tijdens haar leven nooit heeft gekend. Haar verhaal met het mijne laten samenvallen. De slotscène is daarin heel belangrijk. Daar hebben we echt lang over nagedacht. Als mensen na afloop zeggen ‘ik vond het zó mooi hoe jullie daar samenkwamen’, dan denk ik alleen maar: yes, het is gelukt."
Enfin Barbin bekijk je op 9 oktober in het Chassé Theater. Tickets bestel je hier